YON3024 Stratejik Yönetim

İşletmelerin uzun vadeli hedeflerine ulaşmak için yaptıkları planlama, analiz ve uygulama süreçleri.

1. HAFTA

Strateji Nedir?

Kelime kökeni "Strategos" (General) kelimesinden gelir. Savaş sanatıdır.

Strateji vs Taktik: Taktik, savaşı kazanmak için yapılan kısa vadeli hamleler; Strateji ise savaşı neden, nerede ve nasıl kazanacağımızı belirleyen uzun vadeli plandır.
"Strateji doğru işleri yapmaktır, taktik işleri doğru yapmaktır."
2. HAFTA

Vizyon, Misyon ve Değerler

Misyon (Varoluş Sebebi)

Biz kimiz? Ne iş yapıyoruz? Kime hizmet ediyoruz? (Şu an)

Google: "Dünyadaki bilgiyi organize etmek."
Vizyon (Gelecek Hayali)

Gelecekte ne olmak istiyoruz? (Gelecek)

Microsoft (1980): "Her masada ve her evde bir bilgisayar."
3. HAFTA

Dış Çevre Analizi (PESTEL)

İşletmenin kontrol edemediği makro çevresel faktörlerin analizidir.

Politik
Vergiler, Hükümet istikrarı
Ekonomik
Enflasyon, Faiz, Döviz
Sosyo-Kültürel
Yaşlanma, Yaşam tarzı
Teknolojik
Ar-Ge, Otomasyon
Ekolojik
İklim krizi, Yeşil enerji
Legal (Yasal)
İş kanunu, Rekabet hukuku
4. HAFTA

Sektör Analizi (Porter'ın 5 Gücü)

Bir sektörün karlılığını ve cazibesini belirleyen 5 temel güç vardır:

  • Mevcut Rakipler Arasındaki Rekabet: Pazar büyüme hızı düşükse rekabet kandan kanlı olur (Cola Savaşları).
  • Yeni Giriş Tehdidi: Giriş engelleri (Lisans, sermaye) yüksekse tehdit düşüktür (Örn: Havacılık).
  • Tedarikçilerin Pazarlık Gücü: Tedarikçi tekelse (Intel), gücü yüksektir.
  • Alıcıların Pazarlık Gücü: Alıcılar büyükse (Walmart), fiyatı onlar belirler.
  • İkame Ürün Tehdidi: Uçak için tren, kahve için çay ikamedir.
5. HAFTA

İç Çevre Analizi (VRIO)

Rakiplere göre elimizdeki kaynakların bize rekabet avantajı sağlayıp sağlamadığını ölçer.

Analiz Anlamı Sonuç
Value (Değerli mi?) Pazardaki bir fırsatı değerlendirebiliyor mu? Hayırsa -> Rekabet Dezavantajı
Rare (Nadir mi?) Sadece bizde mi var? Hayırsa -> Rekabet Eşitliği
Imitable (Taklit Edilebilir mi?) Rakipler kopyalayabilir mi? Evetse -> Geçici Avantaj
Organized (Organize mi?) Firmamız bunu kullanmaya hazır mı? Evetse -> Sürdürülebilir Rekabet Avantajı
6. HAFTA

SWOT Analizi

İç ve Dış analizlerin sentezidir.

Güçlü Yönler (Internal)

  • Güçlü marka imajı
  • Yüksek nakit akışı

Zayıf Yönler (Internal)

  • Eski teknoloji
  • Yüksek personel devir hızı

Fırsatlar (External)

  • Yeni gelişen pazarlar
  • Rakibin iflası

Tehditler (External)

  • Ekonomik kriz
  • Yeni yasal düzenlemeler
7. HAFTA

Porter'ın Genel (Jenerik) Stratejileri

Bir işletme pazarda nasıl rekabet edecektir?

1. Maliyet Liderliği

Sektördeki en düşük maliyetli üretici olmak. (Örn: BİM, A101, Ryanair).

2. Farklılaşma

Benzersiz bir ürün sunarak yüksek fiyat (premium) talep etmek. (Örn: Apple, Mercedes).

3. Odaklanma (Niş)

Dar bir hedef kitleye özel hizmet vermek. (Örn: Sadece solaklar için makas üreten firma).

8. HAFTA

Kurumsal Büyüme Stratejileri

  • Dikey Entegrasyon (Vertical):
    • Geriye Doğru: Tedarikçisini satın almak (Kahve zincirinin kahve tarlası alması).
    • İleriye Doğru: Dağıtıcısını/Bayisini satın almak.
  • Yatay Entegrasyon (Horizontal): Rakibini satın almak (Meta'nın Instagram'ı alması).
  • Çeşitlendirme (Diversification):
    • İlişkili: Buzdolabı üreticisinin çamaşır makinesi de üretmesi.
    • İlişkisiz (Konglomerat): Sabancı Holding (Çimento + Lastik + Enerji).
9. HAFTA

Mavi Okyanus Stratejisi

Rekabetin yoğun olduğu kanlı pazarlardan çıkıp, rekabetin olmadığı yeni pazarlar yaratmak.

Kızıl Okyanus
  • Mevcut pazar alanı.
  • Rakipleri yenmeye çalışmak.
  • Maliyet veya Değer.
  • Örn: Sirk dünyası (Hayvanlar, yüksek maliyet).
Mavi Okyanus
  • Bilinmeyen pazar alanı.
  • Rekabeti anlamsız kılmak.
  • Hem Maliyet hem Değer.
  • Örn: Cirque du Soleil (Tiyatro + Sirk, hayvansız).
10. HAFTA

Küresel Stratejiler

Yurtdışına açılma yöntemleri.

İhracat (En düşük risk) Lisanslama / Franchise Ortak Girişim (Joint Venture) Doğrudan Yatırım (En yüksek risk)
Think Global, Act Local (Küresel Düşün, Yerel Hareket Et):

McDonald's her yerde aynı standarttadır ama Hindistan'da sığır eti satmaz (Glocalizasyon).

11. HAFTA

Stratejiyi Uygulama (McKinsey 7S)

Mükemmel bir strateji bile kötü uygulanırsa başarısız olur.

Strategy (Strateji)
Structure (Yapı)
Systems (Sistemler)
Shared Values (Ortak Değerler)
Style (Yönetim Tarzı)
Staff (Personel)
Skills (Yetenekler)
12. HAFTA

Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard)

Sadece finansal ölçümlere bakmak (Ciro, Kar), dikiz aynasına bakarak araba kullanmaya benzer. Geleceği göremezsiniz.

1. Finansal Hissedarlara nasıl görünüyoruz?
2. Müşteri Müşteriler bizi nasıl görüyor?
3. İç Süreçler Hangi süreçlerde mükemmel olmalıyız?
4. Öğrenme ve Gelişim Değişime ve gelişime nasıl devam edebiliriz?
13. HAFTA

Kurumsal Yönetim (Governance)

Şirketin kim tarafından, nasıl yönetildiğini ve denetlendiğini düzenleyen kurallar bütünüdür.

  • Adillik: Tüm paydaşlara eşit davranılması.
  • Şeffaflık: Bilgilerin zamanında ve doğru açıklanması.
  • Hesap Verebilirlik: Yönetim kurulunun şirketi iyi yönetip yönetmediğinin hesabını vermesi.
  • Sorumluluk: Yasalara ve topluma karşı sorumluluk.
14. HAFTA

Kriz ve Değişim Yönetimi

Kotter'ın 8 Adımlı Değişim Modeli:
  1. Aciliyet hissi yarat.
  2. Güçlü bir rehber koalisyon kur.
  3. Vizyon oluştur.
  4. Vizyonu ilet.
  5. Engelleri kaldır.
  6. Kısa vadeli kazanımlar yarat.
  7. Değişimi kökleştir.
Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi, İşletme Bölümü Öğrencileri İçin Hazırlanmıştır.