MUH3011 - Maliyet Muhasebesi | Tam Ders Notları

Ders Müfredatı

1. Hafta Temel Kavramlar 2. Hafta Gider-Maliyet-Harcama 3. Hafta İlk Madde Malzeme 4. Hafta İşçilik Maliyetleri 5. Hafta GÜG (I. Dağıtım) 6. Hafta GÜG (II. ve III. Dağıtım) 7. Hafta Defter Kayıtları (7A/7B)

--- VİZE ---

8. Hafta Sipariş Maliyeti 9. Hafta Safha Maliyeti I 10. Hafta Safha Maliyeti II 11. Hafta Miktar Dengesi 12. Hafta Birleşik Mamuller 13. Hafta Faaliyet Tabanlı (ABC) 14. Hafta Hizmet İşletmeleri

1-2. HAFTA

Maliyet Muhasebesine Giriş

Maliyet muhasebesi, işletme içi kullanım içindir (iç raporlama). Yönetim muhasebesine veri sağlar. Zorunlu değildir ama gereklidir.

                        Kritik Ayrım: Gider vs Maliyet vs Zarar
                        Harcama: İşletmenin varlıklarında azalmaya yol açan her türlü ödeme.
Maliyet: Üretim amacı ile yapılan ve faydası tükenmemiş harcamalar. (Henüz satılmadı, stoğa girdi).
Gider: Faydası tükenmiş maliyet. (Satıldı, gelir tablosuna gitti).
Zarar: Karşılığında fayda sağlanamayan tükenmeler. (Yangın, sel vb.)

                    

3. HAFTA

İlk Madde ve Malzeme Giderleri (150)

Ürüne doğrudan giren temel malzemelerdir.

Üretime Sevk = Dönem Başı Stok + Dönem İçi Alışlar - Dönem Sonu Stok

4. HAFTA

Direkt İşçilik Giderleri (720)

Üretim bandında bizzat çalışan işçilerin ücretleridir. Güvenlik, yemekhane veya mühendis maaşları "Direkt" değil, "Endirekt"tir ve GÜG'e gider.

5-6. HAFTA

Genel Üretim Giderleri (730) ve Dağıtım

Üretime giren ama direkt malzeme veya direkt işçilik olmayan her şey buradadır. (Elektrik, kira, amortisman, yardımcı madde, endirekt işçilik).

I. Dağıtım

Giderlerin gider yerlerine (esas ve yardımcı üretim yerleri) dağıtılması.

II. Dağıtım (Matrahlar)

Yardımcı yerlerde toplanan giderlerin esas üretim yerlerine dağıtılması.
Yöntemler: Basit, Kademeli, Matematiksel.

III. Dağıtım

Esas üretim yerlerinde toplanan giderlerin mamullere yüklenmesi.

7. HAFTA

7A (Fonksiyonel) Hesap Planı

Üretim işletmelerinde kullanılan standart akış:

710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri

720 Direkt İşçilik Giderleri

730 Genel Üretim Giderleri

Dönem sonunda Yansıtma Hesapları (711, 721, 731) ile şu hesaba aktarılır:

151 Yarı Mamuller Üretim

Üretim bitince:

152 Mamuller

Satılınca:

620 Satılan Mamulün Maliyeti

8. HAFTA

Sipariş Maliyet Sistemi

Müşterinin özel isteğine göre üretim yapılır (Örn: Matbaa, Gemi yapımı). Her sipariş için ayrı bir "Maliyet Kartı" açılır. Maliyetler bu kartta toplanır.

9-11. HAFTA

Safha (Evre) Maliyet Sistemi

Seri üretim yapan (Çimento, un, şeker fabrikaları) işletmeler kullanır. Mamuller birbirinin aynısıdır.

Eşdeğer Ürün Miktarı

Eşdeğer Ürün = Tamamlanan + (Yarı Mamul x Tamamlama Derecesi)

Dönem sonunda yarı mamulleri tam bitmiş ürün cinsinden ifade etmemizi sağlar.

FIFO vs Ortalama Maliyet: Sınavda hangisi isteniyorsa ona dikkat et. FIFO'da Dönem Başı Stok ayrı hesaplanır, Ortalama'da ise dönem içi maliyetlerle birleştirilir.

12. HAFTA

Birleşik Mamuller

Aynı hammadde ve süreçten, ayrılma noktasına kadar ortak işlem gören ürünler (Örn: Ham petrolden benzin, gazyağı, motorin çıkması).

Ortak maliyetlerin ürünlere dağıtılması için "Piyasa Değeri Yöntemi" veya "Fiziksel Ölçü Yöntemi" kullanılır.

13. HAFTA

Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ABC)

Geleneksel sistemde GÜG, tek bir anahtarla (örn: işçilik saati) dağıtılırken, ABC'de her faaliyet (makine hazırlığı, kalite kontrol, sevkiyat) kendi maliyet etkenine göre dağıtılır. Daha zahmetli ama daha doğrudur.