Paranın zaman değeri, sermaye bütçelemesi (NPV, IRR), risk-getiri analizi ve WACC.
Bir işletmenin nihai amacı Hisse Senedi Değerini Maksimize Etmektir (Kârı maksimize etmek DEĞİL). Çünkü kâr manipüle edilebilir ve risk içermez.
Yöneticiler (vekil) ile hissedarlar (asil) arasındaki çıkar çatışmasıdır. Yönetici kendi lüksü için şirket jetini kullanmak ister, hissedar ise temettü ister. Çözüm: Yöneticilere hisse senedi opsiyonu vererek onları da hissedar yapmak.
Likidite (Cari Oran), Faaliyet (Stok Devir Hızı), Kaldıraç (Borç Oranı) ve Kârlılık (ROE, ROA) oranlarını Finansal Tablolar dersinden hatırlayınız.
Net Kâr Marjı = %10
Varlık Devir Hızı = 2.0
Finansal Kaldıraç (Varlık/Özkaynak) = 1.5
ROE = 0.10 x 2.0 x 1.5 = %30
Yorum: Şirket özsermayesinin her 1 TL'si için 30 kuruş kâr üretmektedir.
Bugünkü 1 TL, yarınki 1 TL'den daha değerlidir. Çünkü bugünkü parayı yatırıma dönüştürüp faiz kazanabilirsiniz.
Bugün bankaya 1000 TL yatırdınız. Yıllık faiz %10. 3 yıl sonra paranız ne olur?
FV = 1000 x (1 + 0.10)³
FV = 1000 x 1.331
FV = 1331 TL
Hesap Makinesi: N=3, I/Y=10, PV=-1000, CPT FV
Eşit aralıklarla yapılan EŞİT ödemeler dizisidir (Örn: Kredi taksitleri, kira ödemeleri).
Her yıl sonu hesabınıza 5000 TL atıyorsunuz. Faiz %8. 20 yıl sonra ne kadar paranız olur?
(Gelecek Değer Anüite Formülü veya Hesap Makinesi Kullanılır)
Çözüm:
N=20, I/Y=8, PMT=-5000, PV=0
CPT FV = 228,809.82 TL
Tahvil, borç senedidir. Değeri, gelecekteki kupon faizlerinin ve anaparanın bugüne indirgenmiş halidir.
Nominal Değer: 1000 TL
Kupon Oranı: %10 (Yıllık 100 TL öder)
Vade: 5 Yıl
Piyasa Faizi (İstenen Getiri): %12 (Piyasa daha çok istiyor!)
Mantık: Tahvil %10 veriyor ama piyasa %12 istiyor. Tahvil "Kötü" durumda. Fiyatı 1000 TL'nin ALTINDA olmalı (İskontolu).
Hesap: N=5, I/Y=12, PMT=100, FV=1000 -> CPT PV = -927.90 TL
Hisse senedi sonsuza kadar temettü verecek bir kağıttır. En temel model Gordon Büyüme Modelidir.
ABC şirketi bu yıl 2 TL temettü ödedi (D0).
Temettüler her yıl %5 büyüyecek (g).
Yatırımcının beklediği getiri %15 (r).
Hissenin fiyatı ne olmalı?
Önce D1'i bul: D1 = D0 x (1+g) = 2 x 1.05 = 2.10 TL
P0 = 2.10 / (0.15 - 0.05)
P0 = 2.10 / 0.10
P0 = 21 TL
Risk, beklenen getiriden sapma ihtimalidir ve Standart Sapma ile ölçülür.
Varyasyon Katsayısı (CV)
Farklı getirilere sahip varlıkların riskini kıyaslamak için kullanılır.
CV = Standart Sapma / Beklenen Getiri.
CV ne kadar düşükse, risk/getiri dengesi o kadar iyidir.
Risksiz Faiz (Devlet Tahvili): %5 (Rf)
Piyasa Getirisi (BIST 100): %12 (Rm)
Hissenin Betası: 1.5 (Beta)
Beklenen Getiri = 0.05 + 1.5 x (0.12 - 0.05)
Beklenen Getiri = 0.05 + 1.5 x (0.07)
Beklenen Getiri = 0.05 + 0.105
Sonuç: %15.5
Formül
WACC = (Wd x Rd x (1-T)) + (We x Re)
Borç: %40, Özkaynak: %60 hedefleniyor.
Kredi Faizi: %10
Vergi Oranı: %20
Hissedarın İstediği Getiri: %15
WACC = (0.40 x 0.10 x (1 - 0.20)) + (0.60 x 0.15)
WACC = (0.032) + (0.09)
WACC = %12.2 (Şirketin ortalama para bulma maliyeti)
Yatırım Tutarı (t=0): -1000 TL
1. Yıl Nakit Girişi: 500 TL
2. Yıl Nakit Girişi: 800 TL
İskonto Oranı (WACC): %10
$$ NPV = -1000 + \frac{500}{1.10} + \frac{800}{1.10^2} $$
NPV = -1000 + 454.54 + 661.16
NPV = +115.7 TL
Sonuç Pozitif -> KABUL ET!
NPV hesabında kullanılan nakit akışları nasıl bulunur? "Muhasebe Kârı" değil, "Serbest Nakit Akışı" esas alınır.
Proje başında stok almak için 100 TL harcadın (Nakit Çıkışı). Proje bittiğinde bu stokları satıp parayı geri alırsın (Nakit Girişi). Bunu unutursan NPV yanlış çıkar.
Şirketin ne kadarı borç ne kadarı özkaynak olmalı?
Şirket kazandığı parayı dağıtsın mı (Temettü), yoksa büyüme için içeride mi tutsun (Dağıtılmayan Kârlar)?